Tận mắt thám hiểm bên trong lòng núi lửa

Bạn đã bao giờ tò mò thắc mắc bên trong lòng núi lửa trông như thế nào? Đi thang máy vào bên trong ngọn núi lửa đã ngừng hoạt động được hơn 4.000 năm, bạn có dám không?

Leo núi, lên rừng, xuống biển, băng qua những sa mạc, khám phá những hang động, đi chơi tại những thành phố hiện đại hoặc cổ kính, sang trọng hoặc bụi bặm... bạn đã trải qua hết những kiểu du lịch như thế. Nhưng đã bao giờ bạn trải nghiệm cảm giác ở trong lòng một ngọn núi lửa chưa?

Tất nhiên, đó không phải là cánh cổng dẫn lối bạn đến thế giới bên kia. Chuyến du lịch tham quan trong lòng núi lửa đã ngừng hoạt động Thrihnukagigur, nằm ngay bên ngoài thủ đô Rejkavik của Iceland sẽ cho bạn trải nghiệm cảm giác hoàn toàn mới lạ. Nơi đây đang chuẩn bị cho mùa du lịch lần thứ 3 kể từ chính thức mở cửa chào đón du khách khắp nơi trên thế giới vào năm 2012.

Theo các nhà địa chất, núi lửa Thrihnukagigur đã ngừng hoạt động kể từ 4.000 năm trở lại đây và có lẽ nó sẽ không "phun lửa" thêm một lần nào nữa.

Để vào bên trong ngọn núi lửa duy nhất trên thế giới cho phép tham quan này, du khách sẽ đi bằng hệ thống thang máy mở từ miệng núi lửa có đường kính gần 4m để tới thăm quan những lò mắc ma của ngọn núi lửa này.

Hệ thống thang máy này đã được thử nghiệm rộng rãi và được kiểm duyệt bởi Bộ An toàn nghề nghiệp và sức khỏe của Iceland. Tốc độ đi của thang máy khá chậm nhằm đảm bảo sự an toàn cho du khách và tạo điều kiện cho du khách có thể thưởng ngoạn phong cảnh trong lòng núi lửa.

Các lò mắc ma có diện tích sàn tương đương với 3 sân bóng rổ đầy đủ kích thước và có chiều cao gần gấp ba lần so với tượng Nữ thần tự do của Mỹ.

Nhờ tác động của việc phun trào mắc ma trong bao nhiêu thế kỷ, các lò mắc ma này đều có màu sắc rực rỡ.

Trong quá trình tham quan ngọn núi lửa này, du khách được trải nghiệm những cảm giác mới lạ và đầy mạo hiểm và được tìm hiểu một cách sống động về một hiện tượng thiên nhiên kỳ thú. Đối với nhiều du khách, nhâm nhi những ly rượu vang và một ít súp thịt Iceland khi đang ngồi trong lòng một ngọn núi lửa quả là một cảm giác tuyệt vời.

Thrihnukagigur lần đầu tiên mở cửa cho công chúng vào mùa hè 2012. Trung bình, một chuyến đi thăm quan vào ngọn núi lửa này kéo dài khoảng 5-6 tiếng.

Giá thăm quan nơi đây là hơn 300 USD. Đây cũng là một mức giá hợp lý để có được những cảm giác mới lạ, mạo hiểm và thực sự sống trong thiên nhiên.

Những cột mốc nổi tiếng nhất Việt Nam

Bên cạnh 4 cột mốc tại 4 cực Đông, Tây, Nam, Bắc, Việt Nam còn có những cột mốc khác như cột mốc 3243 tại Fansipan, cột cờ Lũng Cú hấp dẫn nhiều người.

Dưới đây là 6 cột mốc mà bất cứ du khách ưa mạo hiểm nào cũng muốn đặt chân tới một lần.

1. Cột mốc số 0 A Pa Chải

A Pa Chải là điểm cực Tây của Việt Nam, thuộc xã Xín Thầu, huyện Mường Nhé, tỉnh Điện Biên. Nơi đây là ngã ba biên giới đặc biệt của ba nước Việt Nam – Lào – Trung Quốc và được hoàn thành việc cắm cột mốc vào 27/6/2005.

Cột mốc A Pa Chải từ độ cao 1.400m. 

Cột mốc được xây trên độ cao 1.400 mét so với mặt nước biển. Toàn bộ cột mốc được xây dựng bằng đá hoa cương với bệ đỡ vuông quay mặt về ba hướng, mỗi mặt đều khắc tên nước bằng chữ quốc ngữ và quốc huy của mỗi quốc gia.

Con đường lên cột mốc phải vượt rừng khiến nhiều người thích thú, đặc biệt là những người muốn chinh phục từng miền đất của tổ quốc. Nếu thời tiết thuận lợi, việc leo tới cột mốc A Pa Chải chỉ mất chừng 4 tiếng đi, 3 tiếng leo về.

2. Cột mốc 3143 Fansipan

Nằm tại dãy núi Hoàng Liên Sơn, Lào Cai, đỉnh Fansipan còn được biết đến với cái tên nóc nhà Đông Dương. Nơi đây thường hàng năm đón hàng trăm lượt khách du lịch bụi, những người đam mê chinh phục và khám phá.

Đỉnh Fansipan được đặt mốc được làm dạng hình chóp với 3 mặt bằng inox. Trên cả ba mặt của cột mốc này đều được khắc chìm biểu tượng quốc kỳ Việt Nam và đặc biệt là dòng chữ Fansipang 3.143 mét.

Quãng đường chinh phục Fansipan thường kéo dài từ 3 đến 4 ngày tùy thuộc vào thời tiết và địa hình nên thường đòi hỏi người tham gia có tính kiên nhẫn cao. Toàn chặng đường cũng có những điểm nghỉ tiếp sức khá an toàn. Nếu muốn ngắm nhìn một khung cảnh hùng vĩ của mây trời thì cột mốc 3143 tại Fansipan chắc chắn là một điểm đến lý tưởng cho những ai muốn thử sức.

3. Cột cờ Lũng Cú

Một địa danh khá nổi tiếng tại Hà Giang mà bất cứ du khách nào tới đây cũng muốn ghé qua đó chính là cột cờ Lũng Cú. Với độ cao khoảng 1.700 mét so với mực nước biển, trên đỉnh núi Rồng của xã Lũng Cú, cột cờ Lũng Cú nổi bật từ xa nhờ lá cờ đỏ sao vàng tung bay trong gió.

Có hai cách để đặt chân tới cột cờ Lũng Cú nhưng nhiều người thường chọn cách đi tiết kiệm thời gian hơn là đi từ thị trấn Đồng Văn. Theo lối chính, đường lên cột cờ Lũng Cú bao gồm 389 bậc đá theo vòng xoáy trôn ốc và 140 bậc trong lòng cột cờ.

Từ đỉnh cột cờ Lũng Cú, du khách có thể ngắm trọn khung cảnh thiên nhiên tựa như bức tranh sơn thủy hữu tình bên dưới và hơn thế đó chính là cảm giác thiêng liêng khi chạm tay tới nơi địa đầu tổ quốc.

4. Cột mốc 428 Hà Giang

Nằm cách cột cờ Lũng Cũ chừng 4 - 5 km về phía Bắc, cột mốc 428 chính là điểm đánh dấu phần lãnh thổ Việt Nam với nước bạn Trung Quốc. Đây chính là nơi con sông Nho Quế bắt đầu dòng chảy vào đất Việt thuộc địa phận bản Xéo Lủng, xã Lủng Cũ, huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang.

Đường lên cột mốc 428 dài chỉ 2 km nhưng lại mất gần 3 tiếng đồng đi bộ vì địa hình đồi núi ngoằn nghèo, với những đoạn dốc thẳng đứng. Chính vì nằm tại vị trí khá hiểm trở với phía dưới là sông, trên là vách núi như vậy mà phải mất tới hai năm, cột mốc này mới được hoàn thành. Từ cột mốc 428, du khách dễ dàng nhìn thấy đường con sông Nho Quế nằm cách đó 2km và cột mốc 427 nằm khuất phía bên kia sườn dốc. Nhiều người sau khi kết thúc hành trình chinh phục cột cờ Lũng Cú thường lựa chọn nơi này như điểm nghỉ chân ngắm nhìn một phần đất nước.

5. Mũi Đôi, cực Đông Tổ quốc

Là điểm đón mặt trời đầu tiên trên dải đất hình chữ S, mũi Đôi chính là điểm cực đông của Việt Nam. Nằm tại xã Vạn Thạnh, huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa, mũi Đôi được rất nhiều người lựa chọn cho chuyến chinh phục của mình.

Nhiều người khi nhắc đến mũi Đôi thường lầm tưởng vị trí này này là Mũi Điện hay còn có tên Mũi Đại Lãnh vì nơi này còn được đặt một tấm bia cực đông của Tổ quốc. Để đến được Mũi Đôi, du khách có thể đi tàu ven biển hoặc đi bộ qua những cồn cát lớn. Cách đi bộ sẽ vất vả hơn nhưng lại được nhiều người lựa chọn, phần vì tàu tới Mũi Đôi có giá thành khá đắt và cũng phần vì đi bộ sẽ mang lại nhiều trải nghiệm thú vị hơn như được ngắm những trảng cỏ lớn, ốc đảo xanh hay thậm chí cả những cành mai rừng.

6. Mũi đất Cà Mau, cực Nam tổ quốc

Mũi đất Cà Mau dễ di chuyển nên thường được nhiều người lựa chọn.

Trong bốn cực có lẽ cực Nam là nơi dễ di chuyển nhất và cũng là nơi cột mốc được xây dựng bề thế nhất với hình chiếc tàu. Cột mốc đánh dấu cực Nam này được xây dựng tại xóm Mũi, xã Đất Mũi, huyện Ngọc Hiển, tỉnh Cà Mau. Từ TP HCM, du khách có thể đi ôtô để về đến đất mũi. Sau khi tham quan nơi đặt chiếc tàu nhỏ, biểu trưng của cực nam đất nước, du khách có thể tiếp tục tới những khu du lịch khác cũng hấp dẫn không kém tại đây như vườn quốc gia đất mũi, đảo Hòn Khoai.

5 hòn đảo ma ám rùng rợn nhất thế giới

Nhiều người từng du lịch tới Đảo búp bê hay đảo Okinawa cho biết họ không có ý định muốn quay trở lại vì những nỗi ám ảnh.

Ngày nay, những điều kỳ bí chưa được công nhận nhưng lại được nhiều người tin tưởng. Tại một số địa danh trên thế giới, người ta vẫn truyền tai nhau về những linh hồn vất vưởng, ám ảnh cuộc sống của con người.

Đảo Búp bê

Đảo Búp bê có tên gọi là Isla de las Munecashay, tọa lạc ở miền Nam Mexico, trong khu vực đầm lầy của Xochimilco. Hòn đảo này nằm giữa hồ Teshuilo và được bao bọc bởi những mê cung kênh rạch nhỏ.

Vào những năm 50, Julian Santana Barrera quyết định chuyển đến hòn đảo này để sống ẩn dật. Trong hồi ký của mình, ông cho biết cảm nhận được một linh hồn bé gái bị chết đuối vào những năm 20 sống trên hòn đảo và thường xuyên ám ảnh ông. Để giúp linh hồn siêu thoát, Julian đã treo những con búp bên lên cây. Sau này, Julian cũng bị chết đuối. Nhiều người tin rằng linh hồn cô bé đã gọi Julian về bên mình. Vì vậy, đảo Búp bê đã rùng rợn lại càng thêm phần ma quái.

Trong cuốn sách để lại, Julian cũng có khá nhiều ghi chép về những hiện tượng kỳ lạ mà ông là nhân chứng trong suốt 50 năm sống trên đảo. Du khách đến đây tham quan cho biết họ bị ám ảnh bởi đôi mắt vô hồn của những con búp bê. Hình ảnh những con búp bê được treo trên cây cũng khiến nhiều người yếu bóng vía cảm thấy sợ hãi khi ngắm cảnh đảo lúc đêm về.

Khung cảnh kinh dị ở đảo búp bê.

Đảo Poveglia

Đảo Poveglia nằm ở phía bắc Italy, vào thế kỷ 14 và 17, nơi đây trở thành điểm cách ly những người bị dịch bệnh. Xác chết được nhóm thành những bãi to trên đảo rồi hỏa thiêu. Trong giai đoạn khủng hoảng vì dịch bệnh lan tràn, ngay cả những người bị nhiễm bệnh rất nhẹ cũng bị đày tới đảo Poveglia và thiêu sống. Có khoảng 160.000 người bị thiêu sông sở đây. Ngày nay, lớp đất cùng với những dấu tích còn lại của xác người đã tạo thành một lớp bụi dày bao phủ toàn bộ hòn đảo.

Năm 1922 chính quyền Italy cho xây dựng một bệnh viện tâm thần tại đây. Các bệnh nhân cho biết họ thường thấy bóng ma của nạn nhân dịch bệnh. Họ cho biết có thể nghe thấy tiếng than khóc của những người bị tra tấn, thiêu sống.

Những người từng đến đây kể lại rằng đảo Poveglia luôn bị bao trùm bởi một không khí ma quỷ và tối tăm. Thỉnh thoảng những tiếng gào khóc cứ tự nhiên phát ra. Theo lời kể của một người đàn ông từng can đảm ngủ qua đêm trên đảo thì ngay khi đặt chân lên hòn đảo, có một giọng nói lạ vang lên, bắt ông phải rời đi ngay lập tức và không được quay lại.

Đảo Poveglia được mệnh danh là 'hòn đảo quỷ ám'.

Đảo Isle of Wight

Đảo Isle of Wight của Anh là nơi sinh sống của 130.000 dân. Hòn đảo ma ám này nổi tiếng bởi sự xuất hiện của những oan hồn tu sĩ, những người phụ nữ đơn thân. Phía tây của hòn đảo là nơi cư trú của các linh hồn thủy thủ chết đuối và cả những tên cướp biển. Trong một số nhà trọ ở đảo, người dân vẫn nghe thấy tiếng bước chân đi lại trong đêm. Bóng ma của trẻ em ban đêm vẫn thường la hét chơi đùa. Trong một số ngôi nhà, ma có ở khắp mọi nơi, từ tầng hầm cho đến quầy bar.

Tại khách sạn có tên là The Priory Bay, hồn ma của một cô gái nhẹ nhàng cùng con chó yêu quý luôn đi lại quanh quẩn. Bóng ma cũng xuất hiện trên các hẻm núi. Ngoài ra, bóng ma còn xuất hiện khắp nơi và không nguôi ám ảnh người sống.

Tuy nhiên những lời đồn về hòn đảo ma ám vẫn không khiến Isle of Wight ngừng hút khách du lịch. Một trong những vị khách quyền lực từng tới đây là nữ hoàng Victoria và đại văn hào Charles Dickens. Ngày nay, một số công ty du lịch cũng tổ chức những tour săn ma dành cho các du khách yêu thích cảm giác mạo hiểm khi tới đảo.

Đảo Isle of Wight.

Đảo Norfolk

Norfolk là một hòn đảo nhỏ rộng 35 km2, tọa lạc ở Thái Bình Dương, nằm giữa Australia, New Zeland và New Caledonia. Có khoảng 2.300 người dân sinh sống ở đây.

Theo truyền thuyết kể lại những tên tù bị đày tới đây đều cố gắng tự sát để kết thúc cuộc sống đau khổ của mình. Vào thế kỷ 19, nơi đây được coi là "địa ngục trần gian" và bị ám ảnh bởi những oan hồn vất vưởng. 50% dân ở đảo cho biết họ từng nhìn thấy những điều ma quái trên đảo.

Ngày nay, Norfolk được coi là hòn đảo an toàn nhất thế giới, không có vụ tội phạm nghiêm trọng nào xảy ra trong 100 năm qua. Người dân nơi đây thân thiện, thoải mái, đi ngủ không cần khóa cửa, mất ví tiền được trao tận tay... Nhà cửa được xây dựng mang phong cách của người Âu Mỹ và rất hiện đại. Tuy không có những nhà cao tầng sầm uất nhưng cuộc sống ở đảo khá cao, nằm trong số đứng hàng đầu thế giới. Ngày nay, đảo có tổ chức các tour săn ma dành cho du khách mê mạo hiểm.

Đảo Norfolk được coi là một trong những điểm đến an toàn nhất thế giới.

Đảo Okinawa

Đây là đảo lớn nhất trong quần đảo Okinawa của Nhật và dân số lên đến hơn 1,3 triệu người. Nơi đây cũng được coi là một trong những đảo người dân có sức khỏe tốt nhất thế giới.

Giống đảo Isle of Wight, nhiều vùng đất ở nơi đây được tin rằng bị ma ám, đặc biệt là ngôi nhà có số 2283. Ngôi nhà này từng là nhân chứng của hai vụ việc thương tâm: một sĩ quan đánh vợ chết vợ và một người cha dượng đâm chết cô con gái riêng của vợ. Ngoài ra, sân golf cũng là một trong những điểm săn ma kỳ thú.

Theo truyền thuyết kể lại, 17 nữ sinh trung học từng tử tự trên đảo. Vào cuối thế chiến thứ hai, khoảng 40.000 binh sĩ đã tự tử. Người dân nơi đây cũng từng không ít lần chạm chán các hồn ma. Một trong những câu chuyện nổi tiếng nhất là một người lái xe taxi chở một cô gái cùng con nhỏ về nhà. Đến nơi, cô gái ẵm con vào trong nhà để lấy tiền trả cho người lái xe. Tuy nhiên đợi mãi, người lái taxi không thấy cô gái đi ra liền vào nhà gõ cửa. Đến nơi anh mới tá hỏa vì biết người phụ nữ và đứa trẻ đã chết cách đây nhiều năm.

Nơi đây tồn tại khá nhiều các câu chuyện quái dị về những hồn ma.

Vanuatu - vùng đất của những kẻ thách thức tử thần

Người dân nơi đây có tục lệ nhảy "lao đầu xuống đất" mạo hiểm bằng những phương pháp thô sơ, bất chấp cái chết luôn cận kề.

Vanuatu là đảo quốc nằm ngoài khơi Thái Bình Dương, cách phía đông Australia 1.750 km và không quá xa về phía nam quần đảo Solomon. Dù nền kinh tế chưa phát triển, Vanuatu vẫn được biết đến với trò chơi mạo hiểm thách thức cả tử thần. Đó là nghi lễ truyền thống "Lao mình xuống đất" (Nagol), được tổ chức từ tháng tư tới tháng sáu hàng năm ở phía nam đảo Pentecost. Sở dĩ nghi lễ này diễn ra vào thời điểm này vì đây là tháng sau mùa mưa khi những cây dây leo dùng để buộc cổ chân có độ dẻo dai và tính đàn hồi tốt nhất.

Nghi lễ 'Lao đầu xuống đất' của người dân Vanuatua được đánh giá là một trong những trò mạo hiểm nhất thế giới.

Những người đàn ông trong vùng sẽ trèo lên một cái tháp gỗ có độ cao khoảng 100 bước chân và nhảy xuống đất với hai dây leo cây quấn quanh mắt cá chân. Theo tín ngưỡng, cú nhảy từ độ cao càng lớn thì mùa màng càng bội thu. Trước khi nhảy, đoàn người gồm khoảng 100 người đàn ông bản địa thường đọc kinh thánh.

Cú nhảy lý tưởng là nhảy từ độ cao lớn và vai phải tiếp đất. Người thực hiện sẽ bắt chéo hai tay trước ngực để tránh chấn thương tay, đầu cúi xuống để vai có thể chạm đất. Vì thực hiện nhảy ở độ cao lớn và không có thiết bị bảo vệ an toàn, trò chơi này được xếp vào danh sách những nghi lễ nguy hiểm nhất thế giới.

Cận cảnh ngọn tháp gỗ mà người dân dùng để nhảy.

Vào thời điểm diễn ra nghi lễ, Vanuatu cũng chào đón khá nhiều du khách tới tham quan. Tuy có nhiều khách đăng ký được thử trò chơi mạo hiểm này, ban tổ chức chỉ đồng ý cho tối đa 50 khách tham gia mỗi tuần bởi họ không muốn mang nghi lễ truyền thống quê nhà làm hình thức kinh doanh. Thu nhập từ việc bán vé cho du khách tham gia sẽ được xung công quỹ nhằm tu sửa trường học, nhà thờ...

"Lần đầu tiên bạn làm điều đó, bạn sẽ lo lắng đôi chút. Nhưng sau hai hay ba lần, điều đó sẽ trở nên hoàn toàn bình thường", Fidael Beaf - một người dân bản địa 44 tuổi tiết lộ với báo chí.

Còn Michael Olul, một người dân 33 tuổi khác lại tỏ thái độ coi thường khi được du khách so sánh nghi lễ của họ với trò nhảy bungee đình đám trên thế giới. "Bungee đâu gọi là dũng cảm" - anh cho biết.

Khoảng 30 người đàn ông được trao nhiệm vụ dựng tháp gỗ trong vòng một tháng.

Tuy vậy đã có khá nhiều cái chết xảy ra tại nghi lễ truyền thống mạo hiểm này. Tháng 2/1974, nữ hoàng Elizabeth đệ nhị tới thăm Pentecost và tới xem nghi lễ nhảy này, một người đã chết vì thực hiện cú nhảy. Nhưng người dân nơi đây vẫn coi đây như một môn thể thao yêu thích.

Vì mức độ nguy hiểm của trò lao mình xuống đất, các nhà truyền giáo châu Âu cấm tổ chức trò này vào đầu thế kỷ 20. Tuy nhiên các linh mục vẫn bỏ sót miền Nam của đảo Pentecost nên nghi lễ này vẫn được lưu truyền cho đến ngày nay.

Nguồn gốc của trò chơi

Trò chơi này gắn bó với một huyền thoại bất hạnh trong hôn nhân của một cặp đôi. Ngày xưa ở vùng đất Vanuatu có một người phụ nữ đã bỏ trốn vào rừng để thoát khỏi việc chạm trán hàng ngày với chồng. Khi thấy người chồng đuổi theo, cô đã trèo lên một cái cây và sau đó buộc dây leo vào hai cổ chân mình rồi nhảy từ trên cao xuống một cách an toàn nhằm tiếp tục chạy trốn. Người chồng cũng làm tương tự vợ nhưng không có sự trợ giúp của những sợi dây leo, anh lao xuống đất và chết thảm.

Lấy "cảm hứng" từ hành động nhảy từ trên cao xuống của người phụ nữ kia, các chị em ở Pentecost học theo và nó nhanh chóng trở thành một trò chơi phổ biến. Những người đàn ông trên đảo thấy thế cũng bắt chước theo. Qua thời gian, việc nhảy từ trên cây xuống được người dân "cải tiến" thành nhảy từ một tháp gỗ.

Chiếc tháp gỗ ngày nay được người dân sử dụng để thực hiện nghi lễ truyền thống do 30 người đàn ông trong vùng dựng lên trong vòng một tháng. Thời điểm xây dựng tháp, họ sẽ sống cùng nhau trong một túp lều và tránh tiếp xúc với phụ nữ. Tháp cũng được chia thành các mức độ cao thấp khác nhau cho từng người nhảy. Mức thấp nhất là dành cho trẻ em từ 5 tuổi.

Cách đến Pentecost để chiêm ngưỡng nghi lễ Lao mình xuống đất:

Hãng Air Taxi Vanuatu cung cấp các tour du lịch tới Pentecost vào mỗi sáng thứ bảy trong tháng tư, năm và sáu với giá 426 USD. Giá của hãng Air Vanuatu Tours là 384 USD. Du khách có thể tới đây bằng máy bay, khởi hành từ thủ đô Port Vila lúc 8h30 sáng và trở về vào lúc 17h.

Ngoài tham gia trò chơi nhảy mạo hiểm, du khách có cơ hội leo núi, bơi lội dưới làn nước mát lạnh của biển cả và thưởng thức một bữa trưa tuyệt vời trên đảo Epi.

Bungee jumping (hay còn gọi là bungy jumping) là là trò chơi cảm giác mạnh mà người chơi nhảy xuống từ một khối kiến trúc cao nào đó trong tư thế hai chân bị cột sợi dây. Đó có thể là từ cây cầu, cần cẩu hay tòa nhà. Người chơi sẽ rơi tự do trong khoảng vài giây với tốc độ chóng mặt và sau đó được kéo ngược trở lên bởi sự đàn hồi của sợi dây. Trò này tuy mạo hiểm nhưng được nhiều người từng thử nhận xét là rất an toàn bởi dây treo và các phương tiện đều được kiểm tra qua quy trình nghiêm ngặt. Còn trò 'Lao đầu xuống đất' của người Vanuatu lại không được an toàn như thế bởi dây kéo hoàn toàn thô sơ. Đó là lý do vì sao mà người dân ở đây "coi thường" trò bungee jumphing vì nó... an toàn hơn.